Dr Rafał Dziurla[1]
Zatrudnienie Wspomagane – efektywna metoda rozwoju zawodowego
i znajdowania satysfakcjonującej pracy.
Całościowe wsparcie oferowane przez PFPDN ECHO w ramach modelu ECHO PROGRES dotyczy również rehabilitacji zawodowej realizowanej pod postacią zatrudnienia wspomaganego. Oznacza to, że każda dorosła osoba wymagająca pomocy w uzyskaniu zatrudnienia może liczyć na specjalistów w tym zakresie.
Zatrudnienie wspomagane (ZW) oznacza profesjonalną współpracę z trenerem pracy, który przeprowadzi Państwa przez cały proces od pierwszej rozmowy do podpisania umowy o pracę i dalej, jeżeli będzie to potrzebne. Metoda to opiera się na indywidualnych spotkaniach z trenerem pracy, w trakcie których uczestnik lub uczestniczka ustala swoje preferencje odnośnie rodzaju pracy, formy zatrudnienia, czasu pracy itp. W trakcie spotkań można przećwiczyć rozmowę kwalifikacyjną, omówić konieczne dostosowania danego miejsca pracy do indywidualnych potrzeb.
Metoda ta opiera się na współpracy z trenerem pracy, który najpierw stara się zaangażować beneficjenta w cały proces, po czym ustala preferencje beneficjenta, a następnie, na ich podstawie i razem z nim poszukuje pracy. Trener często pojawia się na rozmowach kwalifikacyjnych, w jakich uczestniczy beneficjent, pomaga nawiązać dobre relacje ze współpracownikami, uczestniczy w ustalaniu warunków zatrudnienia, pomaga beneficjentowi w udziale w szkoleniach firmowych. Po uzyskaniu zatrudnienia trener pracy sprawdza, przez jakiś czas, czy wszystko przebiega prawidłowo. Zatrudnienie Wspomagane jest realizowane w PFPDN ECHO zgodnie ze standardami Europejskiego Stowarzyszenia dla Zatrudnienia Wspomaganego (ASEE)[2].
Na każdym z etapów przewidywane są określone efekty po stronie beneficjenta, co umożliwia nie tylko zatrudnienie, ale daje podstawy do rozwoju zawodowego poprzez odniesienie się do wielu obszarów funkcjonowania danej osoby. Szczegóły prezentuje Tabela 1:
Tab. 1. Zakładane efekty po stronie beneficjenta metody zatrudnienia wspomaganego.
|
Nazwa etapu |
Zakładane Efekty po stronie beneficjenta |
|
1. Zaangażowanie beneficjenta |
§ Ogólna informacja dotycząca ZW § Poczucie bycia wartościowym § Wytworzenie zaufania do trenera pracy § Otrzymanie wszystkich niezbędnych informacji § Ustalenie konkretnych powiązanych czasowo celów |
|
2. Profilowanie zawodowe |
§ Uświadomienie sobie swoich preferencji, umiejętności i możliwości § Uświadomienie sobie przydatności swoich umiejętności i możliwości na rynku pracy, umiejętność planowania § Uświadomienie sobie poszczególnych etapów na drodze do zatrudnienia § Umiejętność ewaluacji swoich działań § Uświadomienie sobie swojego sposobu funkcjonowania w kontekście zatrudnienia |
|
3. Poszukiwanie pracy |
§ Uzyskanie wiedzy o strategiach poszukiwania pracy § Umiejętność prezentacji swoich umiejętności w kontakcie z pracodawcą |
|
4. Zaangażowanie pracodawcy |
§ Uzyskanie informacji o stanowisku pracy, kulturze w miejscu pracy § Uświadomienie sobie dopasowania swoich umiejętności do oczekiwań pracodawcy § Uświadomienie sobie spełniania wszystkich wymogów w miejscu pracy |
|
5. Wsparcie w miejscu pracy i poza nim |
§ Uzyskanie informacji o stanowisku pracy, kulturze w miejscu pracy § Nabranie przekonania do własnych możliwości § Rozwój zawodowy |
Źródło: opracowanie własne na podstawie: European Union of Supported Employment. (2010). European Union of Supported Employment Toolkit. Dundee: EUSE (obecnie ASEE).
Od wprowadzenia metody zatrudnienia wspomaganego w Fundacji ECHO w 2008 roku z skorzystało z niej około 500 osób z czego około 250 znalazło i utrzymało zatrudnienie na otwartym rynku pracy. Oznacza to, że wskaźnik zatrudnienia utrzymuje się na poziomie 50 procent i jest zbliżony do średniej uzyskiwanej w innych organizacjach.
W listopadzie 2012 roku Fundacja gościła wielu specjalistów ZW na spotkaniu nt.: Przyszłość Zatrudnienia Wspomaganego w Polsce i w Europie, wśród których znajdowała się przedstawicielka Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz ekspert z Uniwersytetu w Cardiff w Wielkiej Brytanii. Od 2014 roku Fundacja jest członkiem związku stowarzyszeń – Polska Unia Zatrudnienia Wspomaganego, który zajmuje się rozwojem metody ZW w Polsce. Wyniki badań dotyczących psychologicznych efektów ZW były prezentowane, przez koordynatora zespołu ZW ECHO na 1 Światowej Konferencji dotyczącej zatrudnienia wspomaganego, jaka odbyła się w Belfaście, w Wielkiej Brytanii w dniach 14-16 czerwca 2017 roku. Informacje o konferencji można znaleźć pod tym adresem: https://www.employmentforall2017.com/
W Fundacji w latach 2019- 2022 realizowane był projekt Moja Praca Moja Kariera[3], , którego celem było zatrudnienie w ponad 50 osób na otwartym rynku pracy.
Rodzice przychodzący do Fundacji po raz pierwszy, mogą przekonać się, że w przyszłości ich dzieci czeka rozwój kariery zawodowej taki sam jak wszystkie inne maluchy. Dobrze zaprojektowana i realizowana rehabilitacja oraz współpraca między specjalistami i rodzicami wyznacza nowoczesny profil działań Fundacji Echo, w którym mieści się również dbałość o rozwój zawodowy osób słabosłyszących i g/Głuchych. Należy zaznaczyć, że zatrudnienie wspomagane ma na celu nie tylko zatrudnienie, ale rozwój zawodowy – planowanie kariery zawodowej beneficjenta. Umożliwia to przemyślenie różnych działań również tych niezwiązanych bezpośrednio z obecnym zatrudnieniem.
Zatrudnienie wspomagane jest metodą oparta na dowodach co oznacza, że jest poddawane badaniom naukowym. Realizujemy również to założenie w Fundacji ECHO przy współpracy z innymi ośrodkami stosującymi opisywaną metodę. Na podstawie tych badań[4] można stwierdzić, że udział osób niepełnosprawnych w metodzie zatrudnienia wspomaganego, wzmacnia przekonanie dotyczące własnych możliwości i umiejętności, co jest określane jako poczucie własnej skuteczności. Zatrudnienie wspomagane pomaga również w przezwyciężeniu stresu związanego z poszukiwaniem i podjęciem nowej pracy. Uczestnicy tej metody interpretują poszukiwanie zatrudnienia jako stres, ale rozumiany jako wyzwanie, które można pokonać. Zatrudnienie wspomagane niweluje jednocześnie myślenie o pracy jako o zagrożeniu ważnych, dla danej osoby, wartości. Dzięki temu beneficjenci zatrudnienia wspomaganego mają szansę nie tylko na znalezienie odpowiedniego do preferencji zatrudnienia, ale również na utrzymanie pracy przez długi czas.
Obecnie PUZW realizuje projekt w partnerstwie z Biurem Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych oraz Polską Federacją Zatrudnienia Wspomaganego pt. „Standaryzacja Modelu Zatrudnienia Wspomaganego w Polsce”.
Projekt jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus i jest realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021-2027, Działanie 3.4 Nowe rozwiązania na rzecz osób z niepełnosprawnościami, Priorytet FERS.03 Dostępność i usługi dla osób z niepełnosprawnościami[5] Cel główny projektu: przygotowanie w okresie 01.01.2025-31.12.2029 rozwiązań, które pozwolą wdrożyć Model Zatrudnienia Wspomaganego jako trwałe rozwiązanie wspierające aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami w Polsce.
W ramach projektu opracowane zostaną moduły Modelu Zatrudnienia Wspomaganego:
- Moduł Standard Agencji Zatrudnienia Wspomaganego – poziom instytucjonalny, za który jest odpowiedzialna Polska Unia Zatrudnienia Wspomaganego
- Moduł Merytoryczny obejmujący poziom indywidualny – osoby z niepełnosprawnościami, za który jest odpowiedzialna Polska Federacja Zatrudnienia Wspomaganego
- Moduł Organizacyjno-finansowy Modelu Zatrudnienia Wspomaganego – poziom systemowy, za który jest odpowiedzialne Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Obecnie na stronie PUZW można porozmawiać z wirtualnym trenerem pracy[6] – jest to innowacja korzystająca z najnowszych modeli językowych (LLM) sztucznej inteligencji (AI). Asystent oparty jest na sprawdzonych i rzetelnych publikacjach i podręcznikach dotyczących zatrudnienia wspomaganego. Zapraszamy do rozmowy!
[1] Psycholog, Badacz, Ekspert Zatrudnienia Wspomaganego
[3] https://www.fundacja-echo.pl/2017/01/moja-praca-moja-kariera-2/
[4] Dziurla, R., Bargiel-Matusiewicz, K. (2016). Ocena poznawcza sytuacji poszukiwania zatrudnienia u osób g/Głuchych i słabosłyszących w wieku wczesnej dorosłości, uczestniczących w zatrudnieniu wspomaganym – badania pilotażowe. W: H. Wrona-Polańska, K. Bargiel-Matusiewicz, E. Pisula, (red.), Zdrowie i choroba. Funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Dziurla, R., Bargiel-Matusiewicz, K. (2017). Referat: Cognitive measures of stress, self-beliefs and well-being in disabled clients of supported employment service in Poland. Belfast: First World Conference of Supported Employment.
[5] https://www.puzw.pl/nowy-projekt/
